Kötü Zanda Bulunmak

By | Ağustos 20, 2013

DÜŞÜNELİM

Kesin olarak bilmediğiniz hâlde, birilerinin kötü bir davranışta bulunacağını tahmin

ederek bunu başkalarına söylemeniz doğru olur mu? Nedenini açıklayınız.

İslam dininin sakınılmasını istediği davranışlardan biri de kötü zanda bulunmaktır. Kur’an-ı

Kerim’de, “Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır…”(1)

buyrulmaktadır. Peygamberimiz de “Kötü zandan sakınınız. Çünkü kötü zan, sözlerin en yalanı-

dır.”(2) buyurmuştur. Kötü zannın anlamını ve dinimizin kötü zandan sakınmamızı neden istediğini

öğrenmek için aşağıdaki kavram haritasını inceleyiniz.

ZAN

Sanma, sanı, bir konu ya da

kişi hakkında yapılan tahmin.

 

daki ilk paragrafı okutup “Zan” başlıklı kavram

haritasını inceletiniz.

9. Öğrencilerinize 113. sayfadaki son iki

paragrafı okutunuz. Konuyla ilgili ayet ve hadis

meallerini yansıtıp okutarak öğrencilerinizle bir-

likte yorumlayınız. Bunları sağlık kültürü 18.


İyi zan

 

Bir kişi ya da konu hakkında

iyi yönde yapılan tahmin. Onun

iyi olabileceğini düşünme.

 

İnsanlara ve olaylara iyim-

ser açıdan yaklaşılacağı ve bu

durum iyiliğe yol açabileceği için

sevaptır.


Kötü zan

 

Bir kişi ya da konu hakkında

kötüyöndeyapılantahmin.Onun

kötü olacağını düşünme.

 

İnsanlara ve olaylara kötüm-

ser açıdan yaklaşılacağı ve bu

durum kötülüğe yol açabileceği

için günahtır.

 

kazanımı ile ilişkilendiriniz.

10. Öğrencilerinizin kötü zanda bulunmamak

için nelere dikkat etmeleri gerektiğini kavrama-

ları için onlara 114. sayfadaki “Üç Filtre” başlıklı


Kötü zanda bulunmak; bir kimse hakkında varsayım ya da duyumlara dayalı olarak olumsuz

düşünmek, bilgi ve belge olmadan bir kimsenin kötü bir iş yaptığını sanmaktır. Başka bir deyişle; bir

ihtimale dayanarak hüküm vermek, yersiz tahminde bulunmaktır. Kesin bilgi ve görgüye dayanma-

dan hüküm vermek yanılmamıza neden olabilir.

Bir kimse hakkında duyduklarımıza göre karar vermemeliyiz. Çünkü duyduklarımızın çoğu doğ-

ru olmayabilir, hatta bunların bir kısmı da kıskançlığın, kin ve düşmanlığın ürünü olabilir. Duydukla-

rımızı iyice araştırmadan bir kimse hakkında tahminde bulunup bir yargıya varacak olursak yanılabi-

(1) Hucurât suresi, 12. ayet.

 

metni okutup düşüncelerini alınız.

11. Öğrencilerinize metinden sonraki açıkla-

ma paragraflarını da okutup “Drama Yapalım”


(2) Seçme Hadisler, s. 117.


113

 

etkinliğini yaptırınız. Anlatılanları, sağlık kültürü

18. kazanımı ile ilişkilendiriniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

124

 

liriz. Böylece o kimseye haksızlık yapmış oluruz. Yüce Allah, “Hakkında bilgin bulunmayan şeyin

ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve gönül, bunların hepsi ondan sorumludur.”(1) buyurarak

bu konuda bizleri uyarmaktadır. Peygamberimiz de “Her işittiğini söylemek, insana yalan olarak

yeter.”(2) buyurmuştur. Bir kişi hakkında duyduklarımızı başkalarına söylemek ya da tahminde

bulunmak konusunda nelere dikkat etmemiz gerektiğini öğrenmek için aşağıdaki metni okuyunuz.

 

ÜÇ FİLTRE

Bir gün, bir bilgeye tanıdığı bir adam rastladı ve dedi ki:

– Arkadaşınla ilgili ne duyduğumu biliyor musun?

– Bir dakika bekle. Bana bir şey söylemeden önce senin küçük bir testten geçmeni istiyo-

rum. Buna “Üçlü Filtre Testi” deniliyor, dedi bilge.

– Üçlü filtre mi, diye sordu adam. Bilge:

– Evet, benimle arkadaşım hakkında konuşmaya başlamadan önce bir süre durup ne

söyleyeceğini filtre etmek iyi bir fikir olabilir. Birinci filtre, gerçek filtresidir. Bana birazdan

söyleyeceğin şeyin tam olarak gerçek olduğundan emin misin?

– Hayır, aslında bunu sadece duydum.

– Tamam, öyleyse sen bunun gerçekten doğru olup olmadığını bilmiyorsun. Şimdi ikinci filtre

olan iyilik filtresini deneyelim. Arkadaşım hakkında bana söylemek istediğin şey iyi bir şey mi?

– Hayır, tam tersi…

–Öyleyseonunhakkındabanakötübirşeysöylemekistiyorsunvebunundoğruolduğundan

emin değilsin. Fakat yine de testi geçebilirsin, çünkü geriye bir filtre daha kaldı, işe yararlılık fil-

tresi. Bana söyleyeceğin arkadaşım için yararlı mıdır?

– Hayır…

– ‹yi, eğer bana söyleyeceğin şey doğru olmayıp işe yarar, faydalı bir şey değilse bana niye

söyleyesin ki, diye tamamladı bilge.

Selim Gündüzalp

Her Güne Bir Öykü, s. 374.

(Düzenlenmiştir.)

Kötü zanda bulunmak; kıskançlık, kin, nefret ve düşmanlık gibi kötü duyguların kontrol edile-

memesinden kaynaklanır. Kötü zanda bulunan kişiler başkaları hakkında kötülük düşünür, onların

kötülüğünü isterler. Düşüncelerini başkalarına söyleyerek ara bozuculuk yapar, toplumda kargaşa

çıkmasına neden olurlar. Bu yüzden sevilip sayılmazlar.

İnsanlar hakkında olumlu düşünmek, kötülükleri kesinleşmedikçe onları iyi olarak kabul etmek

güzel bir tutumdur. İyi niyetli ve sevecen insanlar, başkaları hakkında iyilik düşünürler. Bizler arka-

daşlarımızın iyiliğini istemeli, onlara olumlu yaklaşmalıyız. Herhangi bir olayda kesin bilgiye dayan-

madan bir arkadaşımızı yargılamamalıyız. İyice araştırıp güvenilir bilgiler elde ettikten sonra yargıya

varmalıyız.

Bir arkadaşımız hakkındaki kötü zannımız, ona karşı soğuk davranmamıza yol açar. Onu kırıp

incitebiliriz. Bu tutumumuz, arkadaşımızla ilişkimizi bozar. Onun hakkındaki kötü zannımızı başkala-

rıyla paylaşmamız daha da kötü sonuçlar doğurur. Çünkü gıybet veya iftira etmiş oluruz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir