FİZİKSEL DEĞİŞİM-KİMYASAL DEĞİŞİM

By | Nisan 24, 2013

FİZİKSEL DEĞİŞİM-KİMYASAL
DEĞİŞİM
3. Bölüm
104
103
Eriyen mumu, çaydanlıkta buharlaşan suyu düşününüz. Eriyen mumu katı hâle,
su buharını da yeniden suya dönüştürebilirsiniz. Maddelerin görünümü değişirse
özellikleri de değişir mi?
Aşağıdaki etkinliği yaparak bunu öğrenebilirsiniz.
Maddelerin görünümündeki değişiklikleri; ezilme, parçalanma, ufalanma ve erime
şeklinde ifade edebiliriz. Bu tür durumlarda maddenin kimliği değişmez. Sadece
şekli ve büyüklüğü değişir. Maddenin kimliği değişmeden sadece görünümünde
meydana gelen değişmeye Şziksel değişme denir. Günlük yaşamda bu tür değişmelerle
sık sık karşılaşırız. Örneğin, camın kırılması, odunun parçalanması, etten kıyma
yapılması gibi.
HAYDİ YAPALIM
Sınıfta üç grup oluşturunuz.
1. grup: Ceviz içi, kesme şeker ve havanı alınız.
2. grup: Kurdele, kâğıt parçası ve makası alınız.
3. grup: Mum, buz, çikolata, deney tüpleri, ispirto ocağı ve tüp maşasını alınız.
1. Ceviz içi ve şekeri havanda ayrı ayrı eziniz. Bir kâğıt üzerine boşaltınız. Ceviz ve şeker taneciklerinin
tadına bakınız. Gözlemlerinizi not ediniz.
2. Kâğıt parçasını ve kurdeleyi makasla küçük parçalar hâlinde kesiniz. Kâğıt parçası ve kurdeleye
iliFikin gözlemlerinizi yazınız.
3. Deney tüplerine ayrı ayrı mum, çikolata ve buz koyunuz. Deney tüplerini maşa ile tutarak
ispirto ocağı üzerinde üçer dakika ısıtınız. Gözlemlerinizi not ediniz.
SORULARI YANITLAYALIM
1. Ceviz içi, kesme şeker, kâğıt parçaları ve kurdelenin şeklini değiştirmek için neler yaptınız?
2. Etkinliğinizde kullandığınız maddelerden hangilerinin sadece görünümü değişti?
3. Maddelerde meydana gelen değişimler, bu maddenin özelliklerini de değiştirdi mi?
• ceviz içi
• kesme şeker
• kâğıt
• kurdele
• mum
• buz
• çikolata
• ispirto ocağı
• havan
• deney tüpü (3 adet)
• makas
• tüp maşası
Araç-Gereç ve Malzemeler
ETKİNLİK
Madde Aynı Madde, Görünümü de Aynı mı?
Dersin İşlenişi
Öğrencilere, ders kitabının 103. sayfasındaki
“Madde Aynı Madde, Görünümü de Aynı mı?” etkinliğ
ini yaptırınız. Etkinlik sonunda 3.1 kazanımı-
nın gerçekleşmesini sağlayınız.
Toplam süre : 40 dk
Ön hazırlık : 10 dk
Uygulama : 25 dk
Tartışma : 5 dk
“Madde Aynı Madde,
Görünümü de Aynı mı?”
Etkinlikte;
• Kullanılacak malzemeleri kontrol ediniz.
• Deneysel yöntemlere vurgu yapınız.
• Gerekli güvenlik önlemlerini alınız.
• Etkinliği gruplar hâlinde yaptırınız.
Yöntem: Deneysel, gösterip-yaptırma, çıkarı
m yapma
• Etkinlik bittikten sonra her öğrenci için etkinlik
değerlendirme formunu (Ek-1) doldurup dosyaları
nda saklayınız.
• Öğrencilerin gruplar için hazırlanan değerlendirme
formunu (Ek-2) doldurmalarını sağlayınız.
• Sınıfta üç kişilik gruplar oluşturunuz. Birinci
gruptakiler ceviz içi, kesme şeker ve havanı alsın.
İkinci grup kurdele, kağıt parçası ve makas alsın.
Üçüncü gruptakiler ise mum, buz, çikolata, deney
tüpleri, ispirto ocağı ve tüp maşası alsın.
• Birinci gruptakilere şekeri ve cevizi ezmelerini
söyleyiniz. İkinci gruptakiler kağıt parçaları ve
kurdeleyi makasla keserek küçük parçalara ayırsı
n. Üçüncü grup malzemelerini ayrı ayrı deney
tüplerine koyarak 3 dk süre ile ispirto ocağında
ısıtsın.
• Öğrencilerinize, “İşlem yaptığınız maddelerde
ne tür değişiklikler gözlemlediniz?” sorusunu
yöneltiniz.
ETKİNLİK
SORULARI YANITLAYALIM
Etkinlik sonundaki sorulara öğrencilerden beklenen
cevaplar şöyledir:
1. Kırma ve kesme işlemleri yapılır.
2. Tüm maddelerin görünümleri değişir.
3. Maddelerin görünümünü; keserek, parçalayarak,
ufalayarak, hâl değişikliğine uğratarak de-
ğiştirebiliriz. Bu durumda madde kendi özelliğini
kaybetmez. Sadece görünümü değişir.
Etkinlik sonunda maddeler üzerinde yapılan de-
ğişiklikleri; ezilme, parçalanma, ufalanma ve erime
şeklinde ifade ediniz.
Öğrencilere, maddenin kimliğini değiştirmeden
sadece görünümünde meydana gelen değişimleri
Şziksel değişme olarak tanımladığınızı söyleyiniz.
Günlük yaşamdan bu tip değişmelere odunun
parçalanması, buzun erimesi, etten kıyma yapılması
gibi örnekler verebilirsiniz.
 Sınırlama
3.1-3.3 Şziksel ve kimyasal değişimleri, maddenin
kimliğini koruması veya değiştirmesi temeline
dayandırmak esas alınmıştır. Atomlar arası veya
moleküller arası bağ kopması kavramına girilmeyecektir.
Bu değişimlerle tersinirlik-tersinmezlik
iliFikisi kurmak, istisnası çok olduğu için uygun görülmemiştir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir