Fosil nedir

By | Mayıs 3, 2013

Aşağıdaki soruların cevaplarını kutucukların içine yazınız.
Fosil nedir?
Milyarlarca yıl önce yaşamış canlı
kalıntıları ya da izlere fosil denir.
Nasıl oluşur?
Ölen canlıların kemik, diş gibi sert kı-
sımlarının tortul kayaçların içinde taşlaşması
sonucunda oluşur.
Neler anlatır?
Ne kadar yıl önce yaşadıklarını ve
içinde bulundukları kayaç tabakasının
yaşını gösterirler. Ayrıca bu canlıların
vücut yapıları konusunda bilgi edinmemizi
sağlarlar.
[!] Uyarı:
2.2 Kayaç içinde gözle görülebilir fosillerin yanı
sıra, gözle görülemeyecek kadar küçük fosillerinde
bulunabileceği belirtilir.
2.5 Fosilleri inceleyen bilim dalına “paleontoloji”
adı verildiği belirtilir.
Bunları Biliyor musunuz?
Bu bölümdeki bilgileri öğrencilere
okutarak konuya ilgilerini çekiniz.
Araştırma
Müzelerde (arkeoloji müzeleri,
MTA Tabiat Tarihi Müzesi, il müzeleri,
çeşitli kurum ve kuruluşlara ait
müzeler vb.) bulunan kayaç, tortul ve
fosiller incelenerek oluşum süreçleri
hakkında bilgi edinilebilir. Ayrıca fosil
örneklerinin doğal olarak bulunduğu
açık alanlar (Kızılcahamam Güvem
Köyü civarı vb.) ziyaret edilerek fosiller
ve oluşum yerleri incelenebilir.
240
Öğrencilere, ders kitabının 233. sayfasındaki
metni okutunuz. Görsel okuma ve sunu yapmaları-
nı sağlayınız.
Kömürleşmenin basamaklarını turba, linyit, taş
kömürü ve antrasit olarak belirtiniz.
Öğrencilere aşağıdaki bilgileri veriniz:
Turba: Çok düşük kalorili olduğundan yakıt olarak
kullanılmaz.
Linyit: Kömürleşmenin ikinci basamağında oluşur.
Ülkemizde bol miktarda vardır. Yakıt olarak kullanı
lır ancak hava kirliliğine neden olur.
Taş kömürü: Kömürleşmenin üçüncü basama-
ğında oluşur. Isı değeri yüksektir. Bu nedenle demir-
çelik endüstrisinde kullanılır.
Öğrencilere, Dünya’da kullanılan yakıtların yarı-
dan fazlasının petrol ve doğal gazdan elde edildiğini
belirtiniz.
Uyarı: Bir sonraki derste yapılacak
olan etkinlik için gerekli malzemeler konusunda
öğrencilerinizi uyarınız.
!
233
Dünyada kullanılan yakıtın yarıdan fazlası
petrol ve doğal gazdan elde edilmektedir. Taşı
macılığın temel yakıtı da petroldür.
Petrol ve doğal gaz bir zamanlar denizlerde
yaşayan bitki ve hayvan kalıntılarından oluşmuştur.
Bu kalıntılar, milyonlarca yıl çamur ve
kayaçların arasında kalarak ağırlık ve sıcaklı-
ğın etkisiyle fosilleşir. Fosilleşen kalıntılar petrol
ve doğal gaza dönüşür.
Bu yakıtlar, milyonlarca yıl önce yaşamış
dev bitkilerin ya da hayvanların kalıntılarından
oluşmuş olabilir.
Çok uzun yıllar önce Dünya, dev bitkiler ve
bataklıklarla kaplıydı. Yer kabuğu değişikliğe
uğradı ve bitkiler bataklıklara gömüldü. Burada
oluşturdukları tabakanın üzeri minerallerle örtülerek
tortul kayaçlar oluştu. Bu kayaçların tabakaları
arasında kalan canlılar zamanla kömürleşti.
Kömürleşme oluşum zamanlarına göre turba,
linyit, taş kömürü ve antrasit olarak guruplandı
rılır.
Turba, kömürleşme sürecinin ilk basamağı-
dır. Çok düşük ısılı olduğundan yakıt olarak
kullanılmaz.
Linyit, ülkemizde bol miktarda çıkarılmakta
ve birçok alanda temel yakıt olarak kullanılmaktadı
r. Katı yakıtlar genellikle hava kirliliğine
neden olur.
Antrasit, en değerli kömürdür. Ülkemizde
yoktur.
Taş kömürünün ısısı yüksektir. Bu nedenle
demir-çelik endüstrisinde kullanılır.
Linyit
Taş kömürü
Turba
Araştırma
Ülkemizde elektrik enerjisinin üretimine yardımcı olan kayaç
çeşitlerini araştırınız. Araştırma sonuçlarınız hakkında
sınıfta bir sunum yapınız.
Araştırma
Öğrencileri yönlendirmek için ülkemizde
elektrik enerjisinin elde edilmesinde
fosil yakıtların ve akarsuların
kullanılıp kullanılmadığını araştırmaları
nı söyleyiniz. Fosil yakıtların kullanı
ldığı elektrik santrallerine Afşin – Elbistan
termik santralini örnek verebilirsiniz.
Termik santrallerin, fosil yakıtlar
yakılarak kazanlarda buhar elde edilmesi
ve buharın buhar türbinleri ile
elektrik enerjisine çevrilmesi şeklinde
çalıştığını belirtiniz.
Hidroelektrik santrallerinin ise yüksek
seviyede biriken suyun enerjisinin
su türbinlerine aktarılması ile elektrik
enerjisi elde edilmesi ilkesine göre çalı
ştığını söyleyiniz.
Akarsuların kullanıldığı santrallerin
hidroelektrik santraller olduğunu belirterek
Atatürk Barajı hidroelektrik santralini
örnek verebilirsiniz.
Araştırma sonuçlarının sınıfta sunulması
nı sağlayınız.
 Ders İçi İliFikilendirme
2.2 Kömür, doğal gaz ve petrol gibi fosil yakıtları
n fosilleşmenin özel bir hâli olduğu belirtilerek
fosil yakıtlar konusuyla iliFikilendirme yapılır.
Öğretmen notu

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir