Hangi Madde Sıkışır

By | Nisan 28, 2013

Hangi Madde Sıkışır?
SORULARI YANITLAYALIM
Etkinlik sonundaki sorulara öğrencilerden beklenen
cevaplar şöyledir:
1. Piston serbest bırakıldığında pistonun geriye
gelmesinin nedeni havayı oluşturan taneciklerin
arasındaki boşluğun artması yani hacminin büyümesidir.
2. Piston geriye doğru hareket etmez.
3. Katılar sıkıştırılamadığı için.
4. Aradaki fark, gazlar sıkıştırılabilir ancak sıvı-
lar yok denecek kadar az sıkıştırılabilir. Bu nedenle
içinde hava bulunan enjektörün pistonu geriye
doğru daha fazla hareket eder.
“Hangi Madde Sıkışır?”
Etkinlikte;
• Kullanılacak malzemeleri kontrol ediniz.
• Deneysel yöntemlere vurgu yapınız.
• Gerekli güvenlik önlemlerini alınız.
• Etkinliği gruplar hâlinde yaptırınız.
ETKİNLİK
Yöntem: Gösterip-yaptırma, gözlem, tartışma
• Etkinlik sonunda her öğrenci için etkinlik de-
ğerlendirme formu (Ek-1) düzenleyip dosyalarında
saklayınız.
• Öğrencilerin, gruplar için hazırlanan değerlendirme
formunu (Ek-2) doldurmalarını sağlayı-
nız.
• Sınıfta üç grup oluşturunuz.
• Gruplardan birine enjektöre hava doldurması
nı söyleyiniz.
• İkinci gruptaki öğrencilerin enjektöre su çekmelerini,
üçüncü gruptakilerin ise enjektörlerine
sığabilecek büyüklükte tahta parçası ve taş parçası
koymalarını isteyiniz.
• Tüm gruplara enjektörün iğne takılı olmayan
ucunu parmaklarıyla kapatarak pistonu ileri doğru
itmelerini söyleyiniz. Gözlemlerini not ettiriniz.
• Öğrencilerinize, “Hangi gruplar pistonu ileri
doğru itemedi, neden?” sorusunu yöneltiniz.
[!] Uyarı:
“Hangi Madde Sıkışır?” etkinliğinde amaç, gazları
n basıncı ile ilgili kuralları ve bağıntıları vermek
değil, gaz basıncının nedenini sezdirmektir.
88
Dersin İşlenişi
Öğrencilere, ders kitabının 87. sayfasındaki resimleri
inceletiniz. “Siz de mutfağa girmeden önce
hangi yemeğin piştiğini tahmin edebilir misiniz?”
sorusunu öğrencilere yöneltiniz. Aldığınız cevapları
tartışmalarını söyleyiniz.
Gaz maddelerin taneciklerden oluştuğunu, bu
taneciklerin birbirinden çok uzak konumda ve gelişigüzel
hareket ettiklerini belirtiniz. Kolonyanın kokusunun
bulunduğunuz ortama yayılmasının nedeninin
havadaki gaz taneciklerinin arasındaki boşlu-
ğu kolonya buharının doldurması olduğunu söyleyiniz.
Öğrencilere aşağıdaki açıklamayı yapınız:
“Etkinlikte, pistonun ileri itilmesinin nedeni, gazları
n tanecikleri arasındaki boşluğun azalması yani
hacimce küçülmesidir. Bu gazların sıkıştırılabilir olduğ
unu gösterir.
Pistonu bıraktığınızda pistonun geriye gelmesinin
nedeni ise gözle göremediğimiz kadar küçük
gaz taneciklerinin pistona çarpıp onu itmesidir.”
87
Mutfağa girmeden önce evde hangi yemeğin piştiğini tahmin ettiğiniz oldu
mu?
Elinize kolonya döktüğünüzde kolonyanın bir süre sonra elinizden kayboldu-
ğunu ve kokusunun bulunduğunuz ortamda hissedildiğini biliyorsunuz. Bu durum
havanın ve kolonya buharının hangi özelliğini gösterir?
Enjektörlere çektiğiniz hava gaz hâlindeki bir maddedir. Havanın sıkışmasından
ve genleşmesinden hareket ederek gaz hâlindeki bütün maddelerin tanecikli
yapıda olduğunu söyleyebiliriz.
Etkinliğinizde içi hava dolu enjektörün
pistonunu ileri itebilmenizin
nedeni de gazların tanecikleri arası
ndaki boşluktur. Piston ileri doğru
itilirken gaz tanecikleri arasındaki
uzaklık azalır, dolayısıyla gazın kapladığı
alan da yani hacmi de küçülür.
Hacmin küçültülmesi gazların sı-
kıştırılabildiğini gösterir.
Pistonu bıraktığınızda enjektör
içindeki havayı oluşturan taneciklerin
arasındaki uzaklık artar. Bu sırada,
gazları oluşturan ve gözle göremediğ
iniz kadar küçük tanecikler
pistona çarparak onu geriye iter.
Tutum ve Değerler
3. • Denemeye sürekli isteklidir (İç motivasyonu
vardır.).
• Demokratik süreçlere güven duyar.
• Mantığa, bilime ve teknolojiye güven duyar.
• İnsanlığın refahına katkı sağlayan gelişmeleri
ve kişileri takdir eder.
• Temiz ve sağlıklı yaşamaya gayret eder ve /
veya böyle yaşayanları takdir eder.
• Kendisine ve çevresine saygılı davranır (Gürültü
yapmaz, çevresine zarar vermez, baFikaları
nın hakkını çiğnemez, âdil ve dürüsttür.).
5. • Kendisini ve çevresini sürekli sorgular.
• Sağlıklı yaşam alıFikanlıklarını devam ettirir.
• Her şeyin sevgi, barış ve mutluluğa hizmet
için olduğunu fark eder.
• Öz disiplinlidir (Otokontrollüdür, her şeyi zamanı
nda yapar, kendini değerlendirir, samimidir,
tutarlıdır.).
• Kendisi ve çevresi için güvenlik önlemleri
alır.
Öğretmen notu
………………………………………………………………….
………………………………

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir