ISININ YAYILMASI

By | Mayıs 1, 2013

ISININ YAYILMASI
Katı maddenin bir ucundan diğer ucuna ısı aktarımı taneciklerin birbiri ile çarpışması sonucu gerçekleşir.
Isı alan maddenin taneciklerinin titreşim hızı artar ve yandaki taneciğe çarparak daha hızlı
titreşmesini sağlar. Böylece ısı madde boyunca aktarılır.
Isının bu şekilde madde boyunca yayılmasına ısının iletim yoluyla yayılması denir.
2. BÖLÜM
Anahtar Kavramlar:
• Isı iletkeni • Isı yalıtımı • Işıma
• Konveksiyon • İletim yoluyla yayılma • soğurma
HAYDİ YAPALIM
1. Mumu yakınız. Metal parçası üzerine
eşit aralıklarla mum damlatınız.
2. Mum damlalarına birer raptiye batırınız.
3. İspirto ocağını öğretmeninizden yardım
isteyerek yakınız. Metal parçasının bir
ucundan ısıtmaya başlayınız.
4. Raptiyeleri gözlemleyiniz. Gözlemlerinizi
yazınız.
SORULARI YANITLAYALIM
1. Metal parçasını ısıtmaya başladığınızda raptiyelere ne oldu?
2. Isıtma sırasında en sondaki raptiyenin düşme nedeni nedir?
• metal parçası (1×15 cm – alüminyum, bakır vb.) • mum • tahta maşa
• ispirto ocağı • raptiye (3 adet) • kibrit
Araç-Gereç ve Malzemeler
ETKİNLİK
Raptiyeler Neden Düştü?
2. Bölüm B. ISININ YAYILMASI
175
Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre (FTTÇ) Kazanımları
9. Teknoloji ürünleri geliştirmede; hayal gücü, yaratıcı düşünme, kültür ve gelenekler, matematiksel bilgi,
doğanın işleyişi hakkında fen yoluyla elde edilen bilgiler ile insanların fark edebilme ve kaynağı ne
olursa olsun başlangıçta tamamen iliFikisiz görünebilen bilgi, olgu ve malzemeleri bir teknolojik ürün
yapmak amacıyla bir araya getirebilme yeteneği gibi birçok kaynaktan yararlanıldığını anlar.
17. Bilimdeki gelişmelerin; teknolojinin gelişmesine, teknolojide yeni icatlara ve uygulamalara yol açtığı-
na örnekler verir.
Tutum ve Değerler
2. • Kendisine ve çevresine karşı ilgi ve merak duyar.
• Kendi başına Fikir üretir.
• Görevleri isteyerek gönüllü olarak yapar.
• Bilim ile ilgili meslek ve hobi edinmeye ilgi duyar.
• Sorumluluklarını yerine getirmeye gayret eder.
3. • Denemeye sürekli isteklidir (İç motivasyonu vardır.).
• Demokratik süreçlere güven duyar.
• Mantığa, bilime ve teknolojiye güven duyar.
• İnsanlığın refahına katkı sağlayan gelişmeleri ve kişileri takdir eder.
• Temiz ve sağlıklı yaşamaya gayret eder veĞveya böyle yaşayanları takdir eder.
• Kendisine ve çevresine saygılı davranır (Gürültü yapmaz, çevresine zarar vermez, baFikalarının
hakkını çiğnemez, âdil ve dürüsttür.).
5. • Kendisini ve çevresini sürekli sorgular.
• Sağlıklı yaşam alıFikanlıklarını devam ettirir.
• Her şeyin sevgi, barış ve mutluluğa hizmet için olduğunu fark eder.
• Öz disiplinlidir (Otokontrollüdür, her şeyi zamanında yapar, kendini değerlendirir, samimidir, tutarlı-
dır.).
• Kendisi ve çevresi için güvenlik önlemleri alır.
Anahtar Kavramlar:
• Isı iletkeni • Isı yalıtımı
• Işıma • Konveksiyon
• İletim yoluyla yayılma • Soğurma
Ana Fikir
Isının yayılma yolları ile ilgili olarak bilgi edinmek.
Etkinlik Listesi
• Raptiyeler Neden Düştü?
• Hangisi Daha Sıcak
• Madde Olmadan Isı Yayılır mı?
• Isıyı Yansıtalım
• Isıyı Yansıtan Hangisi?
• Isı Aktarımı
Önerilen Yöntem ve Teknikler
Tahmin etme, gözlemleme, araştırma, buluş
yoluyla eğitim, açıklama, gezi gözlem.
Derse Hazırlık
• Anahtar kavramları tahtaya yazınız. Öğrencilerinizden
bu kavramları okumalarını ve kavramlar
hakkındaki düşüncelerini defterlerine yazmaları
nı isteyiniz.
• Anlamlarını öğrendikçe kelimeler hakkındaki
düşünceleri ile kelimelerin kavramsal karşılıklarını
karşılaştırmalarını isteyiniz. Bu uygulamanın öğ-
rencilerin kendilerini değerlendirmeleri açısından
önemli olduğunu, yanılgılarını ve bilgi düzeylerini
fark etmelerini sağlayacağını belirtiniz.
Ders kitabının 173. sayfasındaki “Bir bardak sı-
cak çay içindeki metal kaşık neden ısınır? Çay kaşığı
nın sapına ısı nasıl ulaşır? Isı enerjisi tüm katı
lardan kolayca geçer mi?” vb. soruları öğrencilere
yöneltiniz. Ayrıca 5. sınıfta öğrendikleri ısınmasoğ
uma, ısının maddelerde yol açtığı değişikliklerle
ilgili bilgilerini hatırlatınız.
176
Dersin İşlenişi
Öğrencilere, ders kitabının 173. sayfasındaki
“Raptiyeler Neden Düştü?” etkinliğini yaptırarak ısı
alan maddelerin taneciklerinin titreşim hızının arttı-
ğını ve ısının taneciklerin çarpışması sonunda iletildiğ
ini kavratınız.
Toplam süre : 20 dk
Ön hazırlık : 5 dk
Uygulama : 10 dk
Tartışma : 5 dk
173
Bulunduğu ortama göre sıcaklığı fazla olan maddeler çevreye ısı yayar. Örneğin okulumuzdaki
sıra, masa, kitap vb. malzemeler ile odamızdaki soğuk su ve diğer maddeler kendisinden daha so-
ğuk olan ortamlarda bulunuyorsa ısı yayar. Isının yayılması değişik şekillerde olur. Güneşin dünyamı
zı ısıtması, çaydanlığın ısınması ve suyun kaynaması olaylarında ısı farklı yollarla yayılır.
Bir bardak sıcak çayın içindeki metal kaşığın sapı neden ısınır? Katı maddelerin atomlarının yer
değiştirmediğini, aralarında yok denecek kadar az boşluk bulunduğunu ve taneciklerin bulunduğu
yerde titreşim hareketi yaptığını biliyorsunuz. O hâlde, çayın sahip olduğu ısı kaşığın sapına kadar
nasıl ulaşıyor?
Aşağıdaki etkinliği yaparak ısının nasıl yayıldığını gözlemleyebilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir