MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

By | Nisan 28, 2013

Ünite MADDENİN TANECİKLİ YAPISI
Sıkıştırılabilir.
Sıkıştırılamaz. Sıkıştırılamaz.
Sıkıştırılamaz. Sıkıştırılabilir.
Anahtar Kavramlar:
• Atom • Sıkışma
• Genleşme
Etkinlik Listesi
• Hangi Madde Sıkışır?
• Mercimeklere Yer Var mı?
• İyoda Ne Oldu?
• Sizce Atomun Yapısı Nasıldır?
Önerilen Yöntem ve Teknikler
Tahmin etme, gözlemleme, araştırma, buluş
yoluyla eğitim, açıklama, gezi gözlem.
Derse Hazırlık
• Anahtar kavramları tahtaya yazınız. Öğrencilerinizden
bu kavramları okumalarını ve kavramlar
hakkındaki düşüncelerini defterlerine yazmaları
nı isteyiniz.
• Anlamlarını öğrendikçe kelimeler hakkındaki
düşünceleri ile kelimelerin kavramsal karşılıklarını
karşılaştırmalarını isteyiniz. Bu uygulamanın öğ-
rencilerin kendilerini değerlendirmeleri açısından
önemli olduğunu, yanılgılarını ve bilgi düzeylerini
fark etmelerini sağlayacağını belirtiniz.
• Ders kitabının 84. sayfasındaki resimleri inceletiniz.
Soruları öğrencilere yönelterek öğrencilerin
ön bilgilerini yoklayınız.
 Diğer Derslerle İliFikilendirme
Gazların basıncı konusu, 8. sınıfta “Kuvvet ve
Hareket” ünitesinde işlenecektir.
[!] Uyarı:
1.1 Bu kazanım için öngörülen sıkışma özellikleri
karşılaştırması, gazlarda yüksek oranda boşluk
olduğu Fikrini vermek içindir. Boşluk Fikrinden de
bağımsız yapı tozlarına (moleküllere) geçilecektir.
87
Maddenin doğada üç hâlde bulunduğunu hatırlatarak
“Maddenin hâlinde değişen nedir?” sorusunu
öğrencilere yöneltiniz. Sıvı, katı ve gazların genel
özellikleri ile ilgili bilgilerini hatırlamalarını isteyiniz.
“Bu bilgilerle bir maddenin katı, sıvı ya da gaz
olduğuna karar verebilir misiniz?” sorusunu öğrencilere
yönelterek tartışma başlatınız.
Ders kitabının 86. sayfasındaki “Hangi Madde
Sıkışır?” etkinliğini yaptırarak öğrencilerin gaz hâlindeki
maddelerin sahip olduğu özellikleri kavramaları
nı sağlayınız.
Etkinlik sonunda, öğrencilerin enjektör pistonunu
ileri doğru itebilmelerinin nedenini, havanın bulunduğ
u kap içinde sıkışmasıdır şeklinde ifade ediniz.
Pistonun bırakıldığında geri gelmesini ise havanı
n hacminin büyüdüğünü gösterdiğini belirtiniz.
Buradan gazların sıkıştırılabildiği, belirli hacim ve
şekillerinin olmadığı sonucuna ulaşmalarını sağlayı
nız.
Toplam süre : 40 dk
Ön hazırlık : 10 dk
Uygulama : 20 dk
Tartışma : 10 dk
86
Etkinliğinizde içine hava çektiğiniz enjektörün pistonunu ileri doğru itebilmenizin
nedeni, havanın bulunduğu kap içinde sıkışması ve hacminin küçülmesidir. Serbest
bırakıldığında ise pistonun geriye doğru gelmesi hacmin büyüdüğünü gösterir. Bu
durum gazların şekillerinin ve hacimlerinin belli olmadığını gösterir.
Su ile dolu enjektörde ise piston neredeyse hiç ileri doğru itilemez.
Taş ve tahta parçasının bulunduğu enjektör pistonu ileri doğru itilemez. Çünkü
katı maddeleri oluşturan tanecikler arasındaki boşluk yok denecek kadar azdır.
4 ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersinde maddenin üç hâlde bulunduğunu fark etmiş;
ısınma ve soğuma yoluyla maddenin hâl değiştirdiğini, genleştiğini ve büzüldü-
ğünü sezmiştiniz. Maddenin üç hâlinin sıkışma özelliğini de kavramak için aşağıdaki
etkinliği yapınız.
HAYDİ YAPALIM
1. Sınıfta üç grup oluşturunuz.
2. 1. grup: Enjektörlerden birinin pistonunu geriye çekerek içini hava ile doldurunuz.
3. 2. grup: Enjektörün pistonunu geriye çekerek su ile doldurunuz.
4. Enjektörlerin iğne takılmamış uçlarını parmaklarınızla kapatınız. Pistonları ileriye doğru iterek
gözlemlerinizi not ediniz.
5. Havadaki enjektörün pistonunu bırakınız. Gözlemlerinizi yazınız.
6. 3. grup: Enjektör içerisine tahta parçası koyarak enjektör pistonunu ileriye itiniz. Gözlemlerinizi
not ediniz. Aynı işlemi taş parçası için de yapınız. Gözlemlerinizi not ediniz.
SORULARI YANITLAYALIM
1. İçinde hava bulunan enjektörün pistonunu itip bıraktığınızda neden ilk konumuna geldi?
2. İçinde su bulunan enjektörün pistonunu itip bıraktığınızda ne oldu?
3. Taş ve tahta parçasının bulunduğu enjektörün pistonunu neden itemediniz?
4. Yaptığınız gözlemlerde hava ve su ile dolu enjektörlerin pistonlarının hareketindeki farklılı-
ğın nedeni nedir?
• enjektör (3 adet) • tahta parçası (enjektöre sığabilecek büyüklükte)
• su (50 mL) • taş parçası (enjektöre sığabilecek büyüklükte)
Araç-Gereç ve Malzemeler
ETKİNLİK

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir